Türk dünyasının geosiyasi əhəmiyyətinin artdığı, regional təhlükəsizlik və enerji məsələlərinin beynəlxalq gündəmdə xüsusi yer tutduğu bir dövrdə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin təşkilata üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxsləri ilə görüşdə səsləndirdiyi fikirlər türk dövlətləri arasında həmrəyliyin, qarşılıqlı fəaliyyətin və ortaq təhlükəsizlik yanaşmasının vacibliyini bir daha gündəmə gətirir. Azərbaycanın enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılmasında və Mərkəzi Asiya ölkələrinin enerji imkanlarının beynəlxalq bazarlara nəqlində oynadığı rol, eləcə də türk dövlətlərini birləşdirən tarixi-mədəni bağlar bu əməkdaşlığın iqtisadi və mənəvi əsaslarını təşkil edir. Eyni zamanda, müasir təhdidlərin, xüsusilə ideoloji çağırışların gənc nəslə təsiri təhlükəsizlik məsələsinə daha geniş prizmadan yanaşmağı zəruri edir. Görüşdə Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər türk dünyasının qarşısında dayanan əsas məsələlərə – enerji təhlükəsizliyi, regional sabitlik, qarşılıqlı əməkdaşlıq və gənclərin ideoloji təhdidlərdən qorunmasına diqqət çəkir. Çıxışda Azərbaycanın Türk Dövlətləri Təşkilatında oynadığı rol, həm enerji istehsalçısı, həm də mühüm tranzit ölkəsi kimi mövqeyi xüsusi vurğulanır.
Azərbaycan uzun illərdir dünya enerji bazarında etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir. Ölkənin enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çıxarılması ilə yanaşı, Mərkəzi Asiya ölkələrinin enerji resurslarının Xəzər dənizi üzərindən Qərb bazarlarına nəqlində Azərbaycanın mühüm tranzit imkanları mövcuddur. Bu baxımdan Azərbaycan yalnız öz enerji resurslarının ixracatçısı deyil, həm də Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında enerji və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafına töhfə verən ölkə kimi çıxış edir. Xəzər hövzəsinin geosiyasi və iqtisadi əhəmiyyətinin artması Azərbaycanın regional əməkdaşlıq imkanlarını da genişləndirir. Enerji sahəsində əməkdaşlıq türk dövlətləri arasında iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsi üçün mühüm istiqamətlərdən biridir. İnfrastruktur layihələrinin inkişafı, enerji marşrutlarının şaxələndirilməsi və tranzit imkanlarının genişləndirilməsi region ölkələrinin qarşılıqlı asılılığını və əməkdaşlıq potensialını artırır.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirdiyi “Türk dünyası bizim ailəmizdir” ifadəsi türk dövlətləri arasındakı münasibətlərin yalnız siyasi və iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmadığını göstərən siyasi mesaj kimi diqqəti cəlb edir. Türk dövlətlərini birləşdirən ortaq tarixi-mədəni irs, dillər arasındakı yaxınlıq, ənənələr və tarixi əlaqələr əməkdaşlıq üçün əlavə imkanlar yaradır. Bu amillər siyasi dialoqun, iqtisadi tərəfdaşlığın və humanitar əlaqələrin inkişafına zəmin formalaşdırır. Son illərdə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlığın müxtəlif istiqamətlərdə genişlənməsi bu əlaqələrin institusional xarakter aldığını göstərir. Nəqliyyat, enerji, ticarət, rəqəmsal texnologiyalar, təhsil, mədəniyyət və təhlükəsizlik sahələri təşkilat daxilində qarşılıqlı fəaliyyətin əsas istiqamətləri sırasında yer alır.
Bildiyiniz kimi, Türk Dövlətləri Təşkilatının Zirvə görüşləri müntəzəm xarakter daşıyır. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə yaxın vaxtlardan etibarən qeyri-rəsmi Zirvə görüşləri də keçirməyə başlamışıq. Çünki hesab etdik ki, dövlət başçılarının ildə bir dəfə məhz bu formatda görüşməsi kifayət deyil. Lakin dediyim kimi, ölkələrimizin hər birinin üzv ölkələrlə ikitərəfli gündəliyi kifayət qədər fəaldır. Ancaq biz birlikdə ildə bir dəfə toplaşırıq və hesab etdik ki, bu azdır. Həmkarlarımız da bunu dəstəklədilər və ilk qeyri-rəsmi Zirvə görüşü Şuşada, daha sonra isə digər ölkələrdə də keçirildi. Beləliklə, rəhbərlik səviyyəsində ümumi maraqlarımızın, ümumi planlarımızın olduğu barədə ümumi anlayış mövcuddur və onların həyata keçirilməsi, yenə də daha çox ölkələrimizin mövcud və mümkün təhdidlərdən nə dərəcədə qorunmasından asılı olacaq.
Ölkələrimizin əhalisinin gənc və demoqrafik vəziyyətin müsbət olması da üstünlükdür. Çünki bir çox ölkələrdə əhalinin sürətlə azaldığını görürük. Bəzi ölkələr artıq həyəcan təbili çalırlar ki, belə davam edərsə, əhali sadəcə olaraq, kritik səviyyəyə qədər azalacaq. Bizim ölkələrimizdə isə əks proses gedir, yəni əhalinin artması prosesi müşahidə olunur. Bəli, bu, müəyyən mərhələdə, əgər fəal iqtisadi siyasətlə, o cümlədən sosial infrastrukturun yaradılması və iş yerlərinin sayının artırılması ilə dəstəklənməzsə, müəyyən iqtisadi, hətta sosial problemlərə gətirib çıxara bilər. Lakin ölkələrimizdə həm iqtisadi artımın, həm də sosial rifahla bağlı məsələlərin uğurla həll edildiyini görürük. Bildiyiniz kimi, mən TDT-yə üzv ölkələrə tez-tez səfər edirəm. Elə keçən ay Özbəkistana, Qırğızıstana iki səfərim oldu, Türkiyədə də, Türkmənistanda da tez-tez oluram. Buna görə də TDT məkanında müşahidə etdiyimiz müsbət dəyişikliklərin özüm şahidiyəm. Bütün bunlar qardaşlarımız üçün sevinc və qürur hissi doğurur.
Niyaməddin Əsgərov,
YAP Beyləqan rayon təşkilatının sədr müavini
