“Bakı şəhərində və Abşeron yarımadasında su təchizatı, yağış və tullantı suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair 2026−2035-ci illər üçün Dövlət Proqramı” ölkəmizdə ekoloji dayanıqlılığı hədəfləyən strateji bir sənəddir. Proqram çərçivəsində köhnəlmiş infrastrukturun yenilənməsi, ağıllı su şəbəkələrinin qurulması və su itkilərinin kəskin azaldılması üçün konkret ikimərhələli fəaliyyət planı nəzərdə tutulur. Burada beynəlxalq təcrübəyə əsaslanan innovativ yanaşmalar, o cümlədən dəniz suyunun duzsuzlaşdırılması və tullantı sularının təkrar emalı kimi layihələr xüsusi yer tutur. Proqramın əsas məqsədi əhalini fasiləsiz içməli su ilə təmin etmək, subasma risklərini aradan qaldırmaq və bölgənin ekoloji təhlükəsizliyini gücləndirməkdir. Sənəddə, həmçinin rəqəmsal idarəetmə sistemlərinin tətbiqi və su ehtiyatlarının idarə olunmasında rəqəmsallaşma prioritet istiqamətlər kimi müəyyən edilib. Bakı və Abşeron yarımadası Azərbaycanın iqtisadi, inzibati və demoqrafik mərkəzi olmaqla yanaşı, su ehtiyatları baxımından ən həssas bölgələrdən biridir. Sürətli urbanizasiya, əhalinin sayının artması, sənaye və xidmət sektorunun genişlənməsi suya olan tələbatı ildən-ilə artırır. Paralel olaraq iqlim dəyişiklikləri fonunda yağıntıların qeyri-bərabər paylanması, uzunmüddətli quraqlıqlar və intensiv yağışlar mövcud su infrastrukturu üçün əlavə risklər yaradır.
Təhlillər onu göstərir ki, əsas problemlər yalnız su mənbələrinin məhdudluğu ilə bağlı deyil. Köhnəlmiş boru xətləri, yüksək su itkiləri, tullantı sularının kifayət qədər təmizlənməməsi və yağış sularının şəhər mühitində düzgün idarə olunmaması sistemli yanaşma tələb edən məsələlərdir. Xüsusilə güclü yağışlar zamanı paytaxtda müşahidə olunan subasma halları urbanist planlaşdırmada və mühəndis sistemlərində boşluqların mövcudluğunu üzə çıxarır. Dövlət Proqramının ən vacib istiqamətlərindən biri yağış sularının idarə olunmasıdır. Müasir şəhərsalma təcrübəsi göstərir ki, yağış sularının düzgün yönləndirilməsi və yığılması subasma risklərini azaldır, eyni zamanda alternativ su mənbəyi kimi istifadə imkanları yaradır. Bakı şəhəri üçün bu, iqlim dəyişikliklərinə adaptasiya siyasətinin əsas elementlərindən biri ola bilər. Bu kontekstdə Prezident İlham Əliyevin müşavirədə yağış suları sistemlərinin yenidən qurulmasına xüsusi diqqət yetirməsi təsadüfi deyil. Bu, problemin yalnız texniki deyil, strateji səviyyədə qiymətləndirildiyini göstərir.
Fasiləsiz və keyfiyyətli su təchizatı, sanitariya şəraitinin yaxşılaşması və ekoloji risklərin azalması ictimai sağlamlıq baxımından mühüm nəticələr vəd edir. Eyni zamanda, iri infrastruktur layihələrinin icrası yeni iş yerlərinin yaradılmasına və yerli iqtisadi fəallığın artmasına stimul verəcək. Ekoloji aspektdən isə tullantı sularının təmizlənməsi və təkrar istifadəsi Xəzər dənizinin və ətraf mühitin qorunmasına töhfə verəcək. Bu, Azərbaycanın beynəlxalq ekoloji öhdəliklərinə uyğunluq baxımından da əhəmiyyətlidir.
Ümumilikdə, Bakı şəhəri və Abşeron yarımadası üzrə 2026–2035-ci illəri əhatə edən Dövlət Proqramı su təsərrüfatının yalnız cari problemlərinin həlli deyil, gələcək onilliklər üçün dayanıqlı inkişaf modelinin formalaşdırılmasına yönəlib. Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən müşavirə göstərdi ki, su məsələləri ölkənin strateji təhlükəsizlik və inkişaf gündəliyində prioritet mövqe tutur. Bu proqramın uğurlu icrası isə Bakı və Abşeron yarımadasını müasir iqlim çağırışlarına cavab verən, dayanıqlı bir məkana çevirməyə imkan yaradacaq.
Abşeron yarımadasının su təchizatını yaxşılaşdırmaq üçün ilk dəfə olaraq ölkəmizdə duzsuzlaşdırma zavodu inşa ediləcək. Bu prosesə start verildi. Bu sözləri Prezident İlham Əliyev Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında su təchizatı, tullantı və yağış suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair 2026-2035-ci illər üzrə Dövlət Proqramına həsr olunan müşavirədə çıxışında söyləyib. Dövlətimizin başçısı bildirib: Bunun üstünlüyü ondan ibarətdir ki, bu, sırf xarici investisiyalar hesabına həyata keçiriləcək layihədir. Bu imkan verəcək ki, biz Bakıya və Abşeron yarımadasına gələn suların həcmini artıraq. Bu sahədə texnoloji inkişaf da göz önündədir. Bizim Xəzər dənizinin suyu o qədər də duzlu deyil, yəni tam əminlik var ki, duzsuzlaşdırma nəticəsində əhali təmiz və keyfiyyətli içməli su ilə təmin ediləcək və eyni zamanda, suvarma üçün də böyük mənbə yaranacaqdır.
Müşfiq Səfərov,
Yeni Azərbaycan Partiyası Beyləqan rayon təşkilatının sədri
