Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş əraziləri üzrə şəhər günləri təsis edilmişdir. Sözügedən Sərəncama əsasən 26 avqust Laçın şəhəri günü kimi müəyyən olub.
Laçın rayonunun ümumi sahəsi 1835 kvadrat kilometr olan 72 min hektar yaylaq sahəsinə və 34 min hektar zəngin meşə massivinə malikdir. Rayon 1 şəhər, 1 qəsəbə, 125 kənddən ibarətdir. 1992-ci il mayın 18-də Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunan rayonun əhalisi etnik təmizləməyə məruz qalıb, 300-dən artıq hərbi və mülki şəxs həlak olub və itkin düşüb. Çox sayda mədəniyyət, təhsil, səhiyyə müəssisəsi talan və məhv edilib. 54 dünya, 200-dən çox yerli əhəmiyyətli tarixi abidə vandalizmə məruz qalıb.
Azərbaycanın hər bir kəndinin, şəhərinin işğala məruz qalması böyük faciə idi, amma Laçının işğalı strateji baxımdan böyük bir itki idi. Çünki Ermənistanla Qarabağda məskunlaşdırılmış ermənilər arasında coğrafi əlaqə yaradılırdı. Şuşa və Laçının itirilməsi sonrakı itkilərimizin başlanğıcı oldu.
İşğaldan sonra da rəsmi İrəvan üzərinə düşən heç bir öhdəliyi yerinə yetirmir, Laçın rayonun da coğrafi adların dəyişdirir, rayonun təbii resurslarının talan edir və qazanc mənbəyinə çevrir. Digər ölkələrdən olan erməni əsilli insanları məqsədyönlü şəkildə burada məskunlaşdıraraq demoqrafik tərkibin dəyişdirilməsi kimi qeyri-qanuni əməllər ilə məşğul olur.
Ancaq Vətən müharibəsində əldə etdiyimiz qələbə nəticəsində imzalanmış üçtərəfli bəyanata əsasən 2020-ci ilin 1 dekabr tarixində tarixi ədalət bərpa olundu. Laçın rayonu Azərbaycana təhvil verildi. 2022-ci ilin avqustun 26-da isə Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndləri nəzarətə götürüldü. Bununla da Laçın rayonunun yeni inkişaf dövrü başlandı. Qısa müddətdə quruculuq işləri həyata keçirildi.
Cənab Prezident İlham Əliyevin də dediyi kimi: “Biz öz doğma torpaqlarımızı işğalçılardan azad edəndən sonra mən demişdim ki, Qarabağı və Şərqi Zəngəzuru cənnətə çevirəcəyik. Cənnətin əgər təsviri varsa, bu gün bax, budur. Gözəl təbiət, əzəmətli dağlar, gözəl binalar, evlər – hər şey çox böyük zövqlə yaradılır ki, həm insanlar burada rahat yaşasınlar, həm də Laçın şəhərinin müasir siması Azərbaycanın əldə etdiyi uğurları ilə eyni səviyyədə olsun”. Bu arzuların sürətlə həyata keçməsi hər bir azərbaycanlını sevindirir. 2021-ci ildə Laçın rayonunda generasiya gücü 8 meqavat olan Güləbird Su Elektrik Stansiyası Prezident İlham Əliyevin sərəncamına əsasən tikilən Kəlbəcər-Laçın avtomobil yolu, İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə, o cümlədən Laçında hava limanının inşası və həyata keçirilən digər genişmiqyaslı quruculuq işləri yüksək zövq və keyfiyyətlə aparılır. Bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, qısa müddətdə Laçın rayonu tam bərpa olunaraq yenidən həqiqi sakinlərinin yaşayış yerinə çevriləcək!
Milli Məclisin deputatı Ceyhun Məmmədov
