Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərində son illərdə nümayiş olunan dinamika, əslində, postsovet məkanında formalaşan yeni geosiyasi reallıqların bariz nümunələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Bu baxımdan Ukrayna dövləti başçısının ölkəmizə səfəri çərçivəsində Azərbaycan və Ukrayna prezidentlərinin səsləndirdikləri bəyanatlar ortaq yanaşmalarının və uzunmüddətli tərəfdaşlıq perspektivinin ifadəsi sayıla bilər. İlk növbədə, diqqətçəkən məqam siyasi dialoqun intensivliyi və sistemli xarakter daşımasıdır.
Dövlət başçımızın da qeyd etdiyi kimi, iki ölkə arasında əməkdaşlığın möhkəm siyasi təməli mövcuddur. 2008-ci ildə Kiyevdə və 2011-ci ildə Bakıda imzalanmış strateji tərəfdaşlıq sənədləri bu münasibətlərin əsasını təşkil edir. Sözügedən sənədlərdə də qarşılıqlı olaraq ərazi bütövlüyü, suverenlik və sərhədlərin toxunulmazlığı prinsiplərinə dəstək xüsusi yer tutur. Bu yanaşma, xüsusilə beynəlxalq münasibətlərdə gərginliklərin artdığı bir dövrdə tərəflərin bir-birinə verdiyi siyasi dəstəyin əhəmiyyətini daha da artırır.
Səfər çərçivəsində müzakirə olunan əsas istiqamətlərdən biri də iqtisadi və energetika sahəsində əməkdaşlıq olub. Cənab Prezident də qeyd edib ki, Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti – SOCAR uzun illərdir Ukraynada uğurla fəaliyyət göstərir və bu sahədə yeni layihələr üçün geniş imkanlar mövcuddur. Enerji sahəsində tərəfdaşlıq yalnız mövcud layihələrlə məhdudlaşmır, eyni zamanda yeni investisiya təşəbbüslərini də əhatə edir. Danışıqlar zamanı ticarət əlaqələrinin inkişafı da diqqət mərkəzində olub. Hazırda iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi yarım milyard dolları ötüb və yaxın illərdə bu rəqəmin daha da artacağı gözlənilir. Bu isə iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün real potensialın mövcudluğunu göstərir.
Səfərin mühüm məqamlarından biri də hərbi-texniki əməkdaşlıqla bağlı müzakirələrin aparılması olub. Hər iki ölkədə müdafiə sənayesinin inkişaf etdiyi nəzərə alınaraq, birgə istehsal və texnologiya mübadiləsi istiqamətində böyük perspektivlərin olduğu vurğulanıb. Bu sahədə əməkdaşlıq təkcə təhlükəsizlik baxımından deyil, həm də sənaye inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir.
Qəbələ görüşündə tərəflər hökumətlərarası komissiyanın və Xarici İşlər nazirlikləri arasında məsləhətləşmələrin davam etdirilməsi barədə də razılığa gəliblər. Bu mexanizmlər əməkdaşlığın institusional əsaslarını gücləndirir və əlaqələrin davamlı inkişafını təmin edir. Ən vacib məqamlardan biri Azərbaycanın xarici siyasətində humanitar dəyərlər, münaqişələrdən əziyyət çəkən xalqlara dəstək və beynəlxalq həmrəylik əsas prioritetlərdən biri kimi çıxış etməsidir. Uzun illər ərazi bütövlüyünün pozulmasından əziyyət çəkmiş bir ölkə kimi Azərbaycan müharibələrin insan həyatına, xüsusilə də uşaqlara vurduğu zərbələri yaxşı anlayır. Məhz buna görə də Ukraynadan olan uşaqlar üçün Azərbaycanda reabilitasiya proqramlarının təşkili xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu proqramlar yalnız fiziki deyil, psixoloji sağlamlığın bərpasına yönəlib. Yaxın perspektivdə ukraynalı tələbələr üçün də oxşar təşəbbüslərin həyata keçirilməsi planlaşdırılır ki, bu da humanitar əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından mühüm addımdır.
Ukraynada yaşayan Azərbaycan diasporu iqtisadi, mədəni və ictimai sahələrdə fəal rol oynayaraq xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə töhfə verir. Diaspor təşkilatları biznes əlaqələrinin genişlənməsi və mədəni körpülərin qurulması baxımından da strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın Ukrayna ilə əməkdaşlıq edə biləcəyi perspektiv sahələrdən biri də mina təhlükəsizliyidir. İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı mina təmizləmə prosesi Azərbaycanda bu sahədə ciddi institusional təcrübə formalaşdırıb. Müasir texnologiyalar, pilotsuz sistemlər, xəritələşdirmə və təhlükəsizlik prosedurları üzrə əldə olunmuş bilik gələcəkdə Ukrayna üçün də faydalı ola bilər. Siyasi müstəvidə isə Azərbaycan xarici siyasətini milli maraqlara əsaslanan müstəqil və balanslaşdırılmış xətt üzrə həyata keçirir. Ölkəmiz bütün dövlətlərin ərazi bütövlüyü və suverenliyini dəstəklədiyini dəfələrlə bəyan edib. Azərbaycan Ukrayna–Rusiya münaqişəsinin danışıqlar və siyasi dialoq yolu ilə həllini dəstəkləyir. Bu mövqe ölkəmizin beynəlxalq hüquqa əsaslanan prinsipial siyasətinin aydın təzahürüdür.
Müşfiq Səfərov,
Yeni Azərbaycan Partiyası Beyləqan rayon təşkilatının sədri
