Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 8 oktyabr 2026-cı ildə Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündə çıxışı ölkəmizin regional siyasətinin prioritetlərini, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin inkişaf dinamikasını və qarşılıqlı əməkdaşlığın gələcək istiqamətlərini əks etdirən mühüm siyasi mesajlarla yadda qaldı. Dövlət başçısının çıxışında siyasi dialoq, iqtisadi-ticari əlaqələr, qarşılıqlı investisiyalar, nəqliyyat-logistika imkanları, enerji əməkdaşlığı, rəqəmsal bağlantılar, azad edilmiş ərazilərin bərpasına göstərilən qardaş dəstəyi və regional təhlükəsizlik məsələləri bir-birini tamamlayan strateji istiqamətlər kimi təqdim olundu. Görüşün əhəmiyyəti yalnız dövlət başçılarının bir araya gəlməsi və mövcud münasibətləri müzakirə etməsi ilə məhdudlaşmır. Burada diqqət çəkən əsas məqam Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığının yeni məzmun qazanması, coğrafi baxımdan Xəzər dənizinin iki sahilində yerləşən ölkələrin iqtisadi, siyasi və nəqliyyat maraqlarının daha sıx şəkildə uzlaşdırılmasıdır. Prezident İlham Əliyevin çıxışı göstərdi ki, Azərbaycan bu əməkdaşlığa yalnız mövcud əlaqələrin davamı kimi deyil, həm də uzunmüddətli inkişaf, yeni investisiya imkanları və beynəlxalq bazarlara çıxış baxımından strateji əhəmiyyət daşıyan platforma kimi yanaşır.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın ötən ilin noyabrında Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət formatının tamhüquqlu üzvü olmasını xüsusi vurğuladı. Dövlət başçısı bu tarixi qərarı yekdilliklə dəstəkləyən həmkarlarına təşəkkürünü bildirərək Türkmənistanın və şəxsən Qurbanqulu Məlikquliyeviç Berdiməhəmmədovun təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirdi. Məhz 2025-ci ilin avqustunda Avazada Azərbaycanın bu formatda tamhüquqlu iştirakının təklif olunması regional münasibətlərin inkişafında mühüm mərhələ kimi diqqətə çatdırıldı. Bu qərar Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərinin artıq ikitərəfli əlaqələr çərçivəsindən daha geniş siyasi və iqtisadi müstəviyə keçdiyini göstərir. Əlbəttə, Azərbaycanla Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında münasibətlər uzun tarixə, ortaq mədəni irsə, türk dünyasının mənəvi yaxınlığına və qarşılıqlı maraqlara əsaslanır. Lakin müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində bu amillərin real iqtisadi nəticələrə çevrilməsi üçün koordinasiyalı siyasi iradə, ortaq layihələr və davamlı institusional əməkdaşlıq vacibdir. Məşvərət formatında tamhüquqlu iştirak Azərbaycanın regional proseslərdəki mövqeyini möhkəmləndirməklə yanaşı, Xəzər dənizinin hər iki sahilində yerləşən dövlətlərin ümumi maraqlarını daha səmərəli əlaqələndirmək imkanı yaradır. Azərbaycan Mərkəzi Asiya ölkələrinin Avropa və digər beynəlxalq bazarlarla əlaqələrinin inkişafında mühüm tranzit və logistika imkanlarına malikdir. Eyni zamanda Mərkəzi Asiya dövlətləri də Azərbaycanın regional iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsi, enerji və nəqliyyat marşrutlarının şaxələndirilməsi baxımından əhəmiyyətli tərəfdaşlardır. Bu baxımdan Azərbaycanın formata qoşulması sadəcə iştirakçıların sayının artması kimi qiymətləndirilməməlidir. Söhbət iqtisadi və geosiyasi maraqları bir-birini tamamlayan dövlətlərin əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsindən gedir. Bu əməkdaşlığın səmərəliliyi isə qəbul edilən qərarların konkret layihələrə, investisiyalara və insanlar üçün real fayda yaradan nəticələrə çevrilməsindən asılı olacaq.
Azərbaycanın xarici siyasətində türk dövlətləri və Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əməkdaşlıq da mühüm yer tutur. Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əlaqələrin inkişafı ortaq tarix və mədəniyyətlə yanaşı, nəqliyyat, enerji, ticarət, rəqəmsal inkişaf və qarşılıqlı investisiyalar kimi sahələri də əhatə edir. Orta Dəhlizin imkanlarının genişləndirilməsi bu əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biridir.
Respublikamızın əlverişli coğrafi mövqeyi Mərkəzi Asiya ölkələri ilə Qafqaz və Avropa arasında əlaqələrin inkişafına yol açır. Nəqliyyat və logistika, enerji, ticarət və rəqəmsal infrastruktur sahələrində əməkdaşlığın yüksəlməsi həm ölkəmizin, həm də tərəfdaş dövlətlərin iqtisadi maraqlarına xidmət edir.
Azərbaycanın Avropa dövlətləri ilə münasibətlərinin inkişafı da xarici siyasətin mühüm istiqamətlərindəndir. 2028-ci ilin mayında Avropa Siyasi Birliyinin Zirvə toplantısının ölkəmizdə keçirilməsi Avropa ilə siyasi dialoqun genişləndirilməsi və regional təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirəsi baxımından da diqqətə layiqdir. Bu platforma müxtəlif dövlətlərin rəhbərlərini bir araya gətirərək ortaq problemlərin müzakirəsinə və qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsinə xidmət edir.
Azərbaycanın həm Avropa, həm də Asiya məkanında müxtəlif əməkdaşlıq formatlarında iştirakı onun beynəlxalq əlaqələrinin genişliyini göstərir. Ölkəmizin enerji potensialı, nəqliyyat infrastrukturu və mühüm tranzit mövqeyi bu əlaqələrin inkişafında xüsusi rol oynayır.
Niyaməddin Əsgərov,
YAP Beyləqan rayon təşkilatının sədr müavini
