1966-1996-cı illər ərzində Fransa Polineziyası Fransanın apardığı 193 nüvə sınağı səbəbindən ətraf mühitin ciddi pozulması ilə üzləşib. Fransa orada torpaq və suyun kəskin dərəcədə zəhərlənməsi və radiasiyasına görə məsuliyyət daşıyır. Radiasiya səviyyəsi 4900 faizi keçib. Əgər buna Fransanın Əlcəzairdə illər boyu işğalı zamanı həyata keçirdiyi 17 nüvə sınağını əlavə etsək, biz həmin ölkə tərəfindən planetin ekosisteminə hansı zərərin vurulduğunu görərik. Fransanın dırnaqarası dəniz ərazilərində törətdiyi cinayətlər siyahısı rejimin bu yaxınlarda insan hüquqları pozulmalarını qeyd etməsək, tam olmazdı”. Bu sözləri Prezident İlham Əliyev COP29 çərçivəsində inkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərinin Sammitində çıxışı zamanı söyləyib. Dövlət başçısı bununla bir daha rəsmi Parisin müstəmləkə siyasətinin qurbanlarının vəziyyətinin necə ağır olduğunu bir daha təsdiqləyib. Fransanın polineziyalılara vurduğu ziyan təkcə ekoloji faktorlarla bitmir, rəsmi Paris bu ərazilərdə müxtəlif siyasi, iqtisadi və hərbi məqsədlərini həyata keçirməyə çalışıb. Bu siyasət yerli xalqların iqtisadi və mədəni inkişafını məhdudlaşdırmaqla yanaşı, onların milli kimliyini də hədəfə alıb. Fransanın buradakı idarəetmə üsulu Polineziya adalarının tarixi, mədəni dəyərləri və ekosistemi üzərində silinməz izlər buraxıb. Rəsmi Paris, həmçinin kolonial idarəetməsini qüvvədə saxlamaq məqsədilə mədəni assimilyasiya siyasəti apararaq, yerli xalqın dilini və mədəniyyətini sıxışdırmaq siyasətinə əl atıb. Məktəblərdə fransız dilinin məcburi tədrisi, yerli adət-ənənələrə olan fərqli yanaşma xalqın milli mənsubiyyətini qorumaq uğrunda mübarizəsinə ciddi əngəllər törədib. Bu səbəbdən, son illər Fransa Polineziyasının yerli əhalisi Makron hakimiyyətinin idarəetməsindən azad olmaq və müstəqillik əldə etmək üçün fəal etirazlara başlayıb. Bu hərəkatlar həm yerli mədəniyyətin qorunması, həm də nüvə sınaqlarının yaratdığı ekoloji və sağlamlıq problemlərinin həllinə yönəlib. Polineziyanın müstəqillik tərəfdarları Fransanın ərazi üzərindəki hökmranlığına son qoymaq və yerli xalqların öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu bərpa etmək istəyirlər.
Azərbaycan müstəmləkəçiliyə qarşı daim mübarizə aparıb və ondan əziyyət çəkən xalqların hüquqlarını qorumaq üçün mühüm addımlar atıb. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan Fransa Polineziyasında uzun illərdir ki, davam edən müstəmləkəçi siyasətlərə qarşı yerli xalqların mübarizəsini dəstəkləyir. Polineziya xalqları üçün ədalət və azadlıq çağırışlarını dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq və beynəlxalq səhnədə onların haqlı səsini dəstəkləmək Azərbaycanın insan hüquqları və azadlıq prinsiplərinə sadiqliyinin nümunəsidir. Rəsmi Bakı polineziyalıların milli özünüdərk və mədəni irsinin qorunmasına da dəstək göstərməkdədir. Xüsusilə, BMT və Qoşulmama Hərəkatı kimi təşkilatlara dövlətimizin aktiv üzv olması və müstəmləkəçilikdən əziyyət çəkən xalqların hüquqlarını dəstəkləməsi Fransa Polineziyasının haqlı səsini qlobal səviyyədə duyurmağa kömək edir. Ölkəmiz, xüsusilə burada nüvə sınaqlarının fəsadlarından əziyyət çəkən yerli xalqlarının sağlamlıq və ekoloji problemlərini müxtəlif beynəlxalq görüşlərdə qaldırır. Bir sözlə, Azərbaycan COP29-a ev sahibi olduqdan sonra inkişaf edən kiçik ada dövlətləri ilə münasibətlərimiz yeni, daha yüksək səviyyəyə qalxıb. COP29-un tribunasından isə Prezidentimiz dünyaya belə bir çağırış da etdi: “Kiçik ada dövlətlərinin səsi qlobal arenada eşidilməlidir. Mən inkişaf etmiş bütün ölkələrə, xüsusən də müstəmləkə keçmişi olan ölkələrə müraciət edirəm ki, kiçik ada dövlətlərinə maddi və texniki dəstək göstərsinlər ki, onlar ölkələrini iqlim dəyişmələrinin fəsadlarından qoruya bilsinlər”.
Prezident İlham Əliyevin COP29-da Fransa Polineziyası xalqının taleyi ilə bağlı çıxışı Azərbaycanın beynəlxalq ədalət və insan hüquqları naminə verdiyi dəstəyin bariz nümunəsidir.
Niyaməddin Əsgərov
Yeni Azərbaycan Partiyası
Beyləqan rayon təşkilatının sədr müavini.
