Prezident İlham Əliyev: “Siyasi qarşılıqlı fəaliyyət olmasaydı, heç bir coğrafi şərait səylərimizi birləşdirməyə imkan verməzdi”
Azərbaycan Respublikası və Türkmənistan arasında ikitərəfli münasibətlər ortaq tarixi, mədəni və mənəvi dəyərlərə əsaslanan, eyni zamanda müasir beynəlxalq əməkdaşlıq prinsipləri üzərində inkişaf edən strateji tərəfdaşlıq xarakteri daşıyır. İki ölkə arasındakı münasibətlər müstəqillik illərindən etibarən ardıcıl şəkildə inkişaf edərək siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, enerji və nəqliyyat layihələri, həmçinin humanitar və mədəni əlaqələr üzrə geniş spektri əhatə edən kompleks sistemə çevrilmişdir. Azərbaycan və Türkmənistan arasında siyasi münasibətlərin əsasında qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram və bərabərhüquqlu əməkdaşlıq prinsipləri dayanır. Yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər və dövlət başçıları arasında aparılan birbaşa dialoq ikitərəfli münasibətlərin dinamik inkişafını təmin edən əsas amillərdəndir. Prezident İlham Əliyev və Türkmənistan rəhbərliyi arasında keçirilən görüşlər regional və beynəlxalq məsələlərdə mövqelərin uzlaşdırılması, həmçinin Xəzər regionunda sabitlik və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Tərəflər beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də qarşılıqlı dəstəyi davam etdirirlər. 2026-cı il 22 iyunda Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana səfəri çərçivəsində Prezident İlham Əliyev mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlığın strateji mahiyyətini bir daha ön plana çıxardı. Çıxışda vurğulanan əsas məqam ondan ibarət oldu ki, bu sahədə uğurlu əməkdaşlıq yalnız coğrafi mövqeyə deyil, ilk növbədə güclü siyasi qarşılıqlı fəaliyyətə əsaslanır. Prezident İlham Əliyev çıxışında qeyd etdi ki, ölkələr arasında siyasi qarşılıqlı fəaliyyət olmasaydı, heç bir coğrafi üstünlük real əməkdaşlığa çevrilə bilməzdi. Bu fikir Azərbaycan–Türkmənistan münasibətlərində siyasi etimadın və strateji anlaşmanın nəqliyyat-logistika layihələrinin inkişafında həlledici rol oynadığını göstərir. Bu yanaşma onu təsdiqləyir ki, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri yalnız infrastruktur layihəsi deyil, eyni zamanda siyasi sabitlik və qarşılıqlı etimad tələb edən kompleks sistemdir. Azərbaycan və Türkmənistan arasında mövcud olan yüksək səviyyəli siyasi dialoq bu sistemin dayanıqlığını təmin edən əsas amillərdən biridir.
Bəyanatda xüsusi vurğulanan məqamlardan biri də nəqliyyat və logistika sahəsinin təkcə iki ölkə üçün deyil, geniş regional və qlobal coğrafiya üçün strateji əhəmiyyət daşımasıdır. Müasir dünyada təhlükəsiz və etibarlı nəqliyyat marşrutlarının sayı məhduddur və bu marşrutlar beynəlxalq ticarətin əsas arteriyalarına çevrilib.
Azərbaycan və Türkmənistanın yerləşdiyi Xəzər regionu isə Şərq–Qərb və Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişmə nöqtəsində yerləşir. Bu mövqe iki ölkəni beynəlxalq logistika xəritəsində mühüm tranzit mərkəzlərindən birinə çevirir.
Çıxışda qeyd olunduğu kimi, Azərbaycan və Türkmənistan arasında nəqliyyat-logistika sahəsində əməkdaşlıq artıq uzunmüddətli xarakter daşıyır. Bu əməkdaşlıq təkcə ikitərəfli münasibətlərlə məhdudlaşmır, həm də region ölkələri və daha geniş beynəlxalq tərəfdaşlar üçün mühüm imkanlar yaradır.
Son illərdə yük axınlarının artması və yeni logistika marşrutlarına marağın yüksəlməsi bu əməkdaşlığın real nəticələr verdiyini göstərir. Tərəflər bu tendensiyanı daha da gücləndirmək və daşımaların həcmini artırmaq niyyətində olduqlarını ifadə ediblər.
Prezident İlham Əliyev çıxışında xüsusilə vurğuladı ki, birgə səylər nəticəsində artıq artan yük axınlarının daha da genişləndirilməsi əsas hədəflərdən biridir. Bu, həm mövcud infrastrukturun səmərəli istifadəsini, həm də yeni logistika layihələrinin həyata keçirilməsini tələb edir. Eyni zamanda, üçüncü ölkələrdən gələn yük daşımalarının cəlb edilməsi məsələsi də gündəmə gətirilib. Bu yanaşma Azərbaycan və Türkmənistanın yalnız tranzit ölkə kimi deyil, həm də beynəlxalq logistika şəbəkəsinin aktiv iştirakçıları kimi çıxış etməsini nəzərdə tutur. Bəyanatda diqqət çəkən mühüm məqamlardan biri siyasi qarşılıqlı fəaliyyətlə iqtisadi-logistika layihələri arasındakı sıx əlaqənin vurğulanmasıdır. Bu yanaşmaya görə, nəqliyyat layihələri siyasi münasibətlərdən ayrı şəkildə inkişaf edə bilməz. Bu, xüsusilə beynəlxalq ticarət yollarının təhlükəsizliyi və davamlılığı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Türkmənistan arasında mövcud olan siyasi sabitlik bu sahədə etibarlı əməkdaşlıq üçün güclü zəmin yaradır.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq yalnız ikitərəfli formatda deyil, həm də çoxtərəfli platformalarda inkişaf etdirilir. Bu, region ölkələrinin iqtisadi inteqrasiyasına, ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə və beynəlxalq tranzit sisteminin güclənməsinə xidmət edir. Azərbaycan və Türkmənistanın bu prosesdə fəal iştirakı Xəzər regionunu qlobal nəqliyyat xəritəsində daha da əhəmiyyətli mövqeyə çıxarır.
Prezidentlərin bəyanatlarından sonra Azərbaycan Respublikası ilə Türkmənistan arasında imzalanmış sənədlərin mübadiləsi mərasimi olub. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun iştirakı ilə keçirilən sənədlərin mübadiləsi mərasimi iki ölkə münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyev və Prezident Sərdar Berdiməhəmmədov tərəfindən imzalanan Birgə Bəyanat və digər sənədlər iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi, qarşılıqlı etimadın artırılması və geniş əməkdaşlıq gündəliyinin formalaşdırılması baxımından mühüm siyasi əhəmiyyət daşıyır. Bu mərasim həm də göstərir ki, Azərbaycan və Türkmənistan gələcəkdə daha dərin inteqrasiya, daha geniş iqtisadi əlaqələr və daha sıx mədəni əməkdaşlıq istiqamətində birgə addımlar atmaqda qətiyyətlidir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatı Azərbaycan–Türkmənistan nəqliyyat və logistika əməkdaşlığının strateji mahiyyətini aydın şəkildə ortaya qoyur. Bu sahədə əməkdaşlıq təkcə iqtisadi maraqlarla deyil, həm də güclü siyasi iradə və qarşılıqlı etimadla dəstəklənir. Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədov səfəri çərçivəsində verilən bu mesajlar göstərir ki, iki ölkə gələcəkdə nəqliyyat və logistika sahəsində daha geniş miqyaslı layihələrə imza atmaqda qətiyyətlidir. Bu isə həm regionun, həm də beynəlxalq ticarət sisteminin inkişafına mühüm töhfə verəcək.
Azərbaycan Respublikası və Türkmənistan arasında münasibətlər tarixi dostluq, strateji maraqlar və qarşılıqlı etimad üzərində qurulmuş çoxşaxəli əməkdaşlıq modelidir. Bu münasibətlər təkcə ikitərəfli əlaqələrin inkişafına deyil, həm də regionun iqtisadi inteqrasiyasına, nəqliyyat-logistika şəbəkələrinin genişlənməsinə və mədəni-humanitar yaxınlaşmaya mühüm töhfə verir. Gələcək perspektivlər göstərir ki, iki ölkə arasında əməkdaşlıq daha da dərinləşərək yeni strateji layihələr və regional təşəbbüslərlə zənginləşəcək.
K.Y.Fərəcova adına Elmi-Tədqiqat Pediatriya İnstitutunun PHŞ-nin Uşaq Bərpa Mərkəzinin Təsərrüfat bölmə müdiri Ağayev Nəbi Baba oğlu
