Son zamanlar Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətində yüksək dinamika müşahidə edilir. Ölkəmizin Mərkəzi Asiya, eyni zamanda, regionun türkdilli dövlətləri, o cümlədən Türkmənistanla genişlənən əlaqələri yeni reallıqlara uyğun şəkildə inkişaf edir. Türkmənistan ilə Azərbaycan arasında münasibətlər qədim tarixə söykənir. Azərbaycanlılar və türkmənlər eyni kökə, mədəniyyətə, qədim tarixi ənənələrə malikdirlər. Bundan əlavə, xalqlarımızı dil və din eyniliyi də birləşdirir. Ölkələrimizin müstəqilliyinin bərpasından sonra münasibətlərimiz daha da inkişaf edərək strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Ölkələrimizin diplomatik münasibətlərinin əsası 1992-ci il iyunun 9-da qurulub. Həmin vaxtdan bu günədək dövlət başçıları səviyyəsində qarşılıqlı səfərlər həyata keçirilib və müxtəlif sahələr üzrə əməkdaşlıq müqavilələri imzalanıb.
Xəzər dənizi regionunda yerləşən Türkmənistan və Azərbaycan enerji resursları baxımından zəngin ölkələrdir. Xüsusilə qaz ixracı sahəsində əməkdaşlıq bu ölkələri birləşdirən əsas sahələrdən biridir. 2021-ci ildə Türkmənistan və Azərbaycan arasında Xəzər dənizindəki “Dostluq” neft yatağının birgə işlənilməsi ilə bağlı razılıq əldə olunub. Bu razılaşma Xəzərin hüquqi statusu məsələlərinin həllindən sonra energetika sahəsində yeni imkanların açılmasına təkan verib. Məhz həmin sənəd təkcə iqtisadi deyil, həm də siyasi güvənin simvoludur.
Cari ilin İyun ayının 22-də Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana dövlət səfəri bir daha Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri, həmçinin Türk dünyası ilə əlaqələrin inkişafına işıq saldı. Qarşılıqlı səfərlərin dinamikliyi fonunda ortaq tarixdən strateji tərəfdaşlığa və regional güc mərkəzinə doğru inamla irəliləyən Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinın gələcək inkişafı üçün yeni imkanlar yaranır. Köklü etnik-mədəni mənşəyə, dil, din və tarixi tale birliyinə malik olan bu iki Xəzəryanı dövlət 2017-ci ildə imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Türkmənistan arasında Strateji tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə” ilə ikitərəfli münasibətlərini keyfiyyətcə yeni, daha yüksək müstəviyə qaldırıb. Bu gün rəsmi Bakı və Aşqabad arasında mövcud olan qardaşlıq bağları həm güclü liderlərin siyasi iradəsi, həm də Trans-Xəzər nəqliyyat və enerji layihələrinin iqtisadi səmərəliliyi baxımından nümunəvi inkişaf modelini nümayiş etdirir.
Nəzərə alsaq ki, Azərbaycan və Türkmənistan Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin mühüm iştirakçılarıdır, onda Azərbaycanın tranzit imkanlarının və Türkmənistanın Mərkəzi Asiyadakı geostrateji mövqeyinin iki ölkə arasında logistik əməkdaşlığa geniş imkanlar yaratdığı aydın olar. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Türkmənbaşı Beynəlxalq Dəniz Limanı arasında əlaqələrin genişləndirilməsi üçün davamlı tədbirlər həyata keçirilir, xüsusilə dibdərinləşdirmə, iritutumlu gəmilərin istismarına şəraitin yaradılması, daşıma, sərhəd-buraxıcılıq əməliyyatlarının rəqəmsallaşdırılması istiqamətində görülən işlər yükdaşımaların həcmini və intensivliyini artırmağa imkan verir. Türkmənistan Prezidentinin Azərbaycana səfəri çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən “Dostluq” neftdaşıyan tankerin hədiyyə olunması isə ikitərəfli münasibətləri daha da inkişaf etdirərək, ümumilikdə regionun inkişafına, Asiya-Avropa ticarət münasibətlərinə öz töhfəsini verəcəkdir. Uzunluğu 141 metr, eni 16.9 metr, suya oturumu isə 4.54 metr, dedveyti 7875 ton olan tankerin Azərbaycanda inşası, ölkəmizdə gəmiqayırma sənayesinin inkişafının bariz nümunəsi olmaqla yanaşı, Azərbaycan-Türkmənistan dostluq əlaqələrinin inkişafına da mühüm töhfədir. Təhsil, elm, mədəniyyət və turizm sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi xalqlar arasında əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Son dövrlərdə keçirilən simpoziumlar, mədəni tədbirlər və humanitar layihələr bu istiqamətdə mühüm əhəmiyyət daşıyır. Türkmənistanın işğaldan azad edilmiş Füzuli şəhərində hədiyyə olaraq müasir məscid kompleksi inşa etməsi də xalqlarımızın tarixi-dini birliyinin, ölkələrimiz arasında dostluğun daha bir nümunəsidir.
Bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan–Türkmənistan münasibətləri hazırda yüksələn xətt üzrə inkişaf edir və gələcək üçün geniş perspektivlər vəd edir. Siyasi dialoqun güclənməsi, enerji və nəqliyyat sahələrində strateji əməkdaşlığın genişlənməsi, iqtisadi-ticarət əlaqələrinin artması və humanitar münasibətlərin dərinləşməsi iki ölkənin tərəfdaşlığını daha da möhkəmləndirəcəkdir. Mövcud geosiyasi şəraitdə Azərbaycan və Türkmənistanın əməkdaşlığı təkcə ikitərəfli münasibətlər üçün deyil, həm də Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz regionlarında sabitlik, təhlükəsizlik və iqtisadi inkişaf baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Niyaməddin Əsgərov,
Yeni Azərbaycan Partiyası Beyləqan rayon təşkilatının sədr müavini
